Bản đồ di truyền và minh chứng QTL điều khiển tính kháng ruồi phấn trắng của cây sắn (Manihot esculenta Crantz)

 Bản đồ di truyền và minh chứng QTL điều khiển tính kháng ruồi phấn trắng của cây sắn (Manihot esculenta Crantz)

Adriana Bohorquez-Chaux, Luis Augusto Becerra Lopez-Lavalle, Vianey Barrera-Enriquez, María Isabel Gómez-Jiménez, Camilo E. Sanchez-Sarria, Luis Fernando Delgado, Xiaofei Zhang & Winnie Gimode. 2025. Genetic mapping and validation of QTL for whitefly resistance in cassava (Manihot esculenta Crantz). Theoretical and Applied Genetics; June 24 2025; vol.138; article 160

QTL điều khiển tính kháng bọ phấn trắng được phân lập trong quần thể con lai F2 của cây sắn và những chỉ thị phân tử KASP được ứng dụng để minh chứng kết quả tính kháng này.

Ruồi (bọ) phấn trắng (whitefly) là mối đe dọa lớn trong dịch hại chính cho sản xuất sắn trên toàn cầu đặc biệt vùng nhiệt đới bởi thiết hại vừa trực tiếp, vừa gián tiếp do bọ phấn trắng mang nguồn virus gây bệnh. 

Aleurotrachelus socialis whitefly là một trong những loài côn trùng gây dịch hại sắn ở Nam Mỹ. Phát triển giống kháng là chiến lược quản lý dịch hại hiệu quả nhất. Nghiên cứu nhằm mục tiêu lập bản đồ di truyền QTL điều khien tính kháng bọ phấn trắn A. socialis và phát triển những chỉ thị phân tử cần thiết phục vụ chiến lược MAS (chọn giống nhờ marker). Quần thể con lai F2 (N = 183) từ tự thụ phấn (selfing) của F1 dẫn xuất bởi ECU72 (kháng) x COL2246 (nhiễm) giống sắn bản địa. Đánh giá kiểu hình trong nhà kính với phương pháp thanh lọc chuẩn và kết quả phân tích bằng hình ảnh chất lượng cao trên lá sắn bị xâm nhiễm (Nymphstar). Người ta xác định được QTL định vị trên nhiễm sắc thể 1, 2, 5, 6, 8, 9, và 14, với một QTL biểu hiện tính kháng cao và ôn định trên nhiễm sắc thể 8 (MeF2WFly8.1), QTL này giải thích được 35.44% biến thiên kiểu hình. Để tăng hiệu quả chọn lọc, người ta sử dụng chỉ thị phân tử hiệu quả cao KASP; những chỉ thị này được phát triển và được minh chứng nhờ cơ sở si truyền rất đa dạng. Ba chỉ thị SNPs biểu hiện kết hợp cao nhất với tính trạng kháng bọ phấn trắng, chỉ thị Chr08_6483145 là marker hiệu quả nhất cho chọn lọc trên nền tảng di truyền đa dạng. Những markers ấy được cung cấp cho nhà chọn giống nhằm cải thiện hiệu quả chọn lọc tính kháng bọ phấn trắng trong cây sắn toàn cầu.

Xem https://link.springer.com/article/10.1007/s00122-025-04949-1

Bản đồ di truyền của quần thể AM1588 F2, sử dụng 2.017 chỉ thị SNP. Thanh nằm ngang của mỗi nhiễm sắc thể biểu thị những SNPs được mapped, và thước đo bên trái cho biết chiều dài trong nhiễm sắc thể tính bằng cM. Thanh ở cuối hình có gradient màu biểu thị mật độ “intra-locus”, khoảng cách giữa những markers